Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından hazırlanan 2006 İnsani Gelişme Raporu, Türkiye’de kadın hakları konusunda atılması gerekli bir çok adım olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Raporun İnsani Gelişme İndeksi (HDI) bölümünde doğumda yaşam beklentisi, yetişkin okur yazarlığı, bütünleştirilmiş brüt ilk ve ortaöğretim okullaşma oranı, kişi başına düşen gayrisafi yurtiçi hasıla gibi kriterler göz önünde tutularak yapılan sıralamada Türkiye 2006 yılında 177 ülke arasında 92. sırada yer almıştır. Birinci sırada ise Norveç bulunmaktadır. Türkiye 1995 yılında 66’ıncı, 2000 yılında ise 85’inci sırada bulunmuştur.
Cinsiyete Göre İnsani Gelişme İndeksi (GDI) rakamlarına göre ise Türkiye 136 ülke arasında 71. sırada yer almıştır. Türkiye aynı indekse göre listenin 1995 yılında 45, 2000 yılında ise 69’uncu sırasında yer almıştır. Birinci sırayı ise yine Norveç doldurmaktadır.
Raporda değerlendirilen bir diğer konuda Cinsiyet Güçlendirme Ölçüsü (GEM)’dür. Parlamentoda kadın oranı, yasa yapıcı, üst düzey yönetici ve idareci kadın oranı, profesyonel ve teknik alanda çalışan kadın oranı, kadın gelirinin erkek gelirine oranı göstergeleri ele alınarak yapılan sıralamada 75 ülke arasında Norveç birinci, Yemen sonuncu sırada yer alırken Türkiye 72. sırada bulunmaktadır. Aynı katagoride Türkiye 1995 yılında 116 ülke arasında 98, 2000 yılında 70 ülke arasında 64. sırada yer almıştır.
Türkiye’nin kadın hakları konusunda gösterdiği düşük performasın nedeni olarak aşağıdaki hususlara dikkat edilmesinde yarar vardır:
Kadın okumaz yazmazlığı %20, erkek okumaz yazmazlığı % 5’dir. Erkeklerin kazancı (satınalma gücü paritesi ile) 11.408 USD iken kadınların kazancı 4.038 USD, yani, kadınlar, erkeklerin gelirlerinin yüzde 35.4’ü düzeyinde gelir elde edebilmektedir.
Bütünleştirilmiş brüt ilk, ortaöğretim okullaşma oranı kadınlar için % 63, erkekler için % 75’dir. Kadınlar parlamentoda %4.4 oranında temsil edilmektedir.
Yasa yapıcı, üst düzey yönetici ve idareci kadın oranı sadece %7’dir. Sadece bir kadın bakan kabinede görev yapmaktadır. Kadınların işgücü piyasasına katılma oranı sadece yüzde 23 kentlerde ise bu oran yüzde 17-19’dır.
Hacettepe Üniveristesi Türkiye Nüfus Etüdleri Enstitüsü, 2003 Türkiye Nufüs ve Sağlık Araştırması sonuçlarına gore Türkiye’de canlı doğan her 1.000 bebekten 29’u ölmektedir. Anne ölüm oranı 100.000’de 70’dir. 15-19 yaş grubunda her 1.000 kadından 30’u çocuk doğurmuştur. Kadınların sadece % 43’i modern doğum kontrol yöntemi kullanmaktadır. Toplam doğurganlık hızı %2,23’dir. Doğumların %83’ü sağlık personeli bakımı altında yapılmaktadır.
Dünya Bankası İşgücü Piyasası 2006 Raporuna göre Türkiye’de kadın istihdamı %23, AB’de kadın istihdamı ortalaması ise %56’dır. Kadın istihdamının yıllık ortalama büyüme hızı Türkiye’de % -2.5, OECD’de % 0.4’dir.
15-19 yaş grubunda eğitimde ve istihdamda yer almayan kadın oranı % 44,3, OECD ortalaması ise % 8.2 |
